تانگ درام چیست؟ تفاوت با هنگ درام و راهنمای انتخاب

تانگ درام ساز فولادی کاسه ای شکلی است که روی سطح آن زبانه هایی برش خورده و هر زبانه با ضربه انگشت یا مالت، یک نت مشخص تولید می کند. این ساز به خاطر ظاهر مشابه، اغلب با هنگ درام اشتباه گرفته می شود؛ در حالی که سازوکار صدا، قیمت و کاربرد این دو تفاوت زیادی با هم دارد.

در این مقاله ابتدا خود ساز را می شناسید، بعد تکلیف اسم های مختلفش در بازار را روشن می کنیم و در نهایت با یک مقایسه کامل می فهمید تانگ درام مناسب شماست یا هنگ درام.

تانگ درام چیست و چطور صدا تولید می کند؟

تانگ درام (Steel Tongue Drum) از خانواده سازهای خودصدا یا ایدیوفون است؛ یعنی صدای ساز از ارتعاش خود بدنه فلزی تولید می شود، نه از پوست یا سیم.

روی سطح فولادی این ساز، چند زبانه (Tongue) با برش لیزری یا دریل ایجاد شده است. وقتی به یک زبانه ضربه می زنید، آن زبانه مثل یک تیغه فنری مرتعش می شود و نتی که طول و شکل برش تعیین کرده، به صدا در می آید. زبانه بلندتر صدای بم تر و زبانه کوتاه تر صدای زیرتر می دهد.

تعداد زبانه ها معمولا بین ۶ تا ۱۵ عدد است و مدل های ۸ تا ۱۰ زبانه رایج ترین هستند. زبانه ها تقریبا همیشه روی یک گام پنتاتونیک (پنج نتی) کوک می شوند؛ نتیجه اش این است که هر ترکیبی از زبانه ها را بنوازید، صدای ناهماهنگ نمی شنوید. همین ویژگی تانگ درام را به سازی «بدون نت غلط» تبدیل کرده که برای ریلکسیشن و شروع بدون دانش موسیقی محبوب است.

صدای تانگ درام روشن، زنگوله مانند و کشیده است؛ هر نت بعد از ضربه، چند ثانیه در فضا می ماند و همین کشش بلند، حس مدیتیشنی ساز را می سازد.

اسم اصلی این ساز چیست

هپی درام، تانگ درام، مینی هنگ درام و … همه این اسم ها به یک ساز اشاره می کنند. نام دقیق و استاندارد، تانگ درام یا استیل تانگ درام است؛ اما در بازار با اسم های دیگری هم فروخته می شود: تانک درام، هانک درام، هپی درام، تانگ ملودی و حتی پیکوپن. اگر جایی این اسم ها را دیدید، با چند ساز متفاوت طرف نیستید؛ با چند اسم تجاری برای یک ساز طرفید.

بعضی از این اسم ها ریشه تاریخی دارند که در بخش بعد روشن می شود.

تاریخچه کوتاه تانگ درام

برخلاف تصور رایج، تانگ درام ساز باستانی نیست؛ یک ساز کاملا مدرن است. در سال ۲۰۰۷ سازنده ای آمریکایی به نام دنیس هاولنا (Dennis Havlena) با الهام از چیدمان نت های ساز هنگ (Hang) و با استفاده از کپسول گاز پروپان، نمونه اولیه این ساز را ساخت و آن را هانک درام (Hank Drum) نامید؛ ترکیبی از دو کلمه Hang و Tank (مخزن گاز). سازندگان بعدی این ایده را توسعه دادند و تانگ درام امروزی شکل گرفت.

ریشه ایده ساخت تانگ درام البته قدیمی تر است، سازهای شکاف دار چوبی (Slit Drum) قرن ها در فرهنگ های مختلف وجود داشته اند؛ اما تانگ درام فولادی با کوک دقیق، محصول همین دو دهه اخیر است.

تفاوت تانگ درام و هنگ درام؛ مقایسه کامل

هنگ درام سازی است که با چکش کاری دستی فرورفتگی های نت دار روی کاسه فولادی ایجاد می شود و صدای آن از ارتعاش سطح پیوسته فلز شکل می گیرد؛ توضیح کامل این ساز و مدل هایش را در مقاله انواع هنگ درام نوشته ایم. جدول زیر دو ساز را کنار هم می گذارد:

سه مورد از این تفاوت ها در تصمیم نهایی بیشترین وزن را دارند:

صدا و کشش نت

صدای هنگ درام عمیق، چندلایه و به تعبیر خیلی ها «آسمانی» است؛ چون هر نت آن همزمان سه فرکانس هماهنگ (پایه، اکتاو و پنجم) تولید می کند. صدای تانگ درام ساده تر و شفاف تر است: هر زبانه یک صدای زنگوله ای با کشش بلند می دهد اما لایه های هارمونیک هنگ درام را ندارد.

به زبان ساده: تانگ درام صدای «قشنگ و آرامش بخش» می دهد، هنگ درام صدای «غنی و قابل نوازندگی». اگر فقط چند دقیقه با هر دو بنوازید، این تفاوت را فورا می شنوید.

کوک و نگهداری

زبانه های تانگ درام فرم برش خورده ثابتی دارند و به همین دلیل کوک آن ها بسیار پایدار است؛ در برخی مدل ها حتی می توان با نصب آهنربا روی زبانه، نت را موقتا تغییر داد. هنگ درام اما کوکش را در تنش چکش کاری شده فولاد نگه می دارد و با نواختن خشن، گرما یا ضربه، به مرور نیاز به کوک تخصصی پیدا می کند.

همچنین برای کوک کردن آسان تر سازها می توانید از مترونوم استفاده کنید اگر می خواهید بدانید مترونوم چیست به لینک مراجعه کنید. 

تفاوت قیمتی

تانگ درام به دلیل تولید صنعتی، بسیار ارزان تر از هنگ درام است؛ مدل های وارداتی معمولا در بازه حدود ۹۰ تا ۷۰۰ دلار قرار می گیرند و مدل های ایرانی ارزان تر از این هم پیدا می شوند. هنگ درام دست ساز چند برابر این قیمت است؛ بازه های دقیق آن را در راهنمای خرید هنگ درام بررسی کرده ایم.

نکته مهم برای خرید: سازهای خیلی ارزانی که با عنوان هنگ درام تبلیغ می شوند، تقریبا همیشه تانگ درام هستند. حالا که تفاوت سازوکار را می دانید، با یک نگاه به سطح ساز (زبانه برش خورده به جای فرورفتگی صاف) تشخیصش می دهید.

تانگ درام مناسب شماست یا هنگ درام؟

پاسخ به هدف شما بستگی دارد، نه به «بهتر بودن» یکی از دو ساز

اگر آرامش و مدیتیشن می خواهید، هنگ درام انتخاب منطقی تری است. صدای کشیده و گام پنتاتونیک بدون نت غلط، دقیقا برای همین ساخته شده و بدون هیچ آموزشی از روز اول جواب می دهد.

اگر بودجه محدود است و می خواهید بدون ریسک شروع کنید، تانگ درام گزینه کم هزینه ای برای محک زدن علاقه تان است. اگر بعدا جذب دنیای این سازها شدید، مسیر ارتقا به هنگ درام باز است.

اگر یادگیری جدی نوازندگی، بداهه نوازی و اجرا هدف شماست، هنگ درام. عمق هارمونیک، تعداد نت بیشتر و تکنیک های متنوع دست، فضای نوازندگی واقعی می سازد؛ چیزی که زبانه های محدود تانگ درام به آن نمی رسد. برای شروع اصولی این مسیر، کلاس هنگ درام با جلسه تعیین سطح رایگان در آکادمی فردوس برگزار می شود و برای جلسات اول به خرید ساز هم نیازی نیست.

تانگ درام برای کودکان؛ از چه سنی و چند نت؟

تانگ درام یکی از مناسب ترین سازهای فلزی برای آشنایی کودکان با موسیقی است؛ به سه دلیل: نت غلط ندارد و کودک زود ناامید نمی شود، بدنه فولادی آن در برابر ضربه مقاوم است و نواختنش نیاز به تکنیک خاصی ندارد.

این ساز حتی جزو سازهایی است که یادگیری آن محدودیتی ندارد و حتی یادگیری موسیقی در سن بالا را نیز ممکن کرده است.

بهترین سن برای کار کردن با تانگ درام

حدود ۳ تا ۶ سال: مدل های کوچک ۶ تا ۸ زبانه با مالت، به عنوان اسباب بازی موسیقایی و بازی شنیداری — نه آموزش رسمی.

حدود ۷ سال به بالا: مدل های ۸ تا ۱۱ زبانه که امکان اجرای ملودی های ساده با نت عددی را می دهند.

یک نکته که باید به آن توجه کنید این است که تانگ درام ساز «آموزش محور» نیست و اگر هدف شما ورود جدی کودک به موسیقی است، کلاس ساز متناسب با سن او زیر نظر مربی، مسیر موثرتری است. تانگ درام را به عنوان جرقه علاقه ببینید، نه به عنوان مسیر آموزشی کامل.

شروع نواختن تانگ درام

شروع این ساز ساده تر از چیزی است که فکر می کنید و به همین دلیل به کلاس نیاز اجباری ندارد

مالت یا انگشت؟ برای شروع از مالت (چوب های سر لاستیکی همراه ساز) استفاده کنید؛ صدای بلندتر و تمیزتری می گیرید. بعد از مدتی نواختن با نوک انگشت را تمرین کنید که کنترل دینامیک بیشتری می دهد و امکان نواختن سریع تر را فراهم می کند.

نت خوانی عددی: تقریبا همه تانگ درام ها با استیکرهای عددی روی زبانه ها و دفترچه ملودی های عددی عرضه می شوند. هر عدد یک زبانه است و کافی است ترتیب اعداد را دنبال کنید؛ بدون نیاز به خواندن نت. با همین سیستم می توانید در همان هفته اول چند ملودی ساده اجرا کنید.

تمرین اول: با گام پنتاتونیک ساز، هر ترکیبی هماهنگ از آب در می آید. پس قبل از سراغ ملودی رفتن، چند دقیقه آزادانه بداهه بزنید تا صدای زبانه ها و پاسخ ساز به شدت ضربه دستتان بیاید.

سوالات متداول در مورد تانگ درام

تانگ درام چیست؟
سازی فولادی از خانواده ایدیوفون که صدای آن از ارتعاش زبانه های برش خورده روی بدنه تولید می شود. معمولا ۶ تا ۱۵ زبانه دارد و بیشتر برای ریلکسیشن و شروع موسیقی بدون دانش قبلی استفاده می شود.

تفاوت اصلی تانگ درام و هنگ درام چیست؟
سازوکار صدا: تانگ درام زبانه های برش خورده دارد و هنگ درام فرورفتگی های چکش کاری شده که هر کدام سه فرکانس هماهنگ تولید می کنند. در نتیجه صدای هنگ درام عمیق تر و قابلیت نوازندگی آن بسیار بیشتر است؛ قیمتش هم چند برابر است.

تانگ درام به کوک نیاز دارد؟
در استفاده عادی، تقریبا هرگز. کوک زبانه ها بسیار پایدار است و همین، هزینه نگهداری ساز را نزدیک به صفر می کند.

برای مبتدی تانگ درام بهتر است یا هنگ درام؟
بستگی به هدف شما از موسیقی دارد، برای آرامش و تجربه بدون هزینه زیاد، تانگ درام. برای یادگیری واقعی نوازندگی و مسیر بلندمدت، هنگ درام با آموزش اصولی ریتم و نوت.

تانگ ملودی چیست؟
اسم دیگری برای همین تانگ درام است. تانگ ملودی، هپی درام، تانک درام و هانک درام همگی نام های تجاری و غیررسمی یک ساز هستند.